|
Монгол Улсынзасгийн газраас 1994онд“Монгол орны ховор амьтдыгхамгаалах үндэсний комисс”-ыг байгуулж, ховор, ховордсон ан амьтдыг хамгаалах, зохистой ашиглах, гадаад дотоодын төслүүдийн уялдаа холбоо үр дүнг сайжруулах ажлыг эрчимжүүлэх арга хэмжээ авч эхэлсэн. Гэвч элбэгт тооцоогдох амьтан бараг байхгүй, үзэгдэхгүй болж, шуналтай хүмүүсийн буу, зэвсэгт өртөж, тэдгээрийн ашигтай бүхнийг хил дамжуулан худалдаалж, орлогын эх үүсвэр болгож байгаа зөрчил тасрахгүй байна. Тахь Монгол Улсын улаан номонд нэн ховор амьтдын жагсаалтад бүртгэгдсэн, Олон улсын улаан номонд устаж байгаазэрэглэлд бүртгэгдэж, CITES-ийн нэгдүгээрхавсралтад орсон, байгальд жинхэнэ зэрлэг популяци нь 1960-аад ону дундуур устсан гэж үздэг. ХХ зууны эхнээс зөвхөн зүүн гарын говийн хойд захаар Байтаг, Булган гол, зүүнээс Аж Богд, хойшоо Алтайн нурууны өврөөр Хөх - Өндөр, Тахийн шар нуруу, Хонин Усны говиор нутаглаж байгаад уугуул Монгол нутагтаа байхгүй болсон байв. 1990 оноос эхлэн зэрлэг адуу-тахийг уугуул нутагт сэргээн нутагшуулах, унаган нутгийнх нь байгальд зэрлэгшүүлэх ажлыг эхэлсэн. Монгол Улсын Их Хурлын 1998 оны 115 дугаар тогтоолоор “Хустайн байгалийн цогцолбор газар” байгуулж, тахь өсгөн үржүүлэх болов. Хустайн нуруунд сэргээн нутагшуулсан тахь эх нутагтаа дасан зохицож, нутагшин өсөж тоо толгой нь 2005-11-30-ны байдлаар 171–д хүрлээ. Мазаалай. (Ursus gobinsus) Говийн Их дархан цаазат газрын “А” хэсэгт байршдаг нь тогтоогдсон мазаалай баавгайн үр удам тасрах аюулын ирмэгт тулаад байна. Учир нь манай орны Алтайн өвөр говийн
16000 ам дөрвөлжин км ам дөрвөлжин нутагт 20 гаруй мазаалай баавгай байдаг. Уур амьсгалын хатуу ширүүн нөхцөл идэш тэжээлийн хомсдол, цөлжилт, хармагийн бутыг хайр найргүй устгаж, мөрчийг хугачиж байгаа зэрэг сөрөг үзэгдлээс шалтгаалан тэдгээрийн тоо толгой цөөрч байна. Хавтгай.Алтайн өвөр говьд хавтгай тэмээ байршин амьдрах боломжтой 29000 /±2000/ км2 нутагт 463 /±92/ хавтгай тэмээ байршин амьдарч байна. Энэ нь 1000 га-д 0.17 /±0.02/ толгой бодгаль ногдох нягтшилтай байнаЦоохор ирвэс (Uncia uncial shreber). Монгол Улсын улаан ном,Олон улсын улаан номондбүртгэгдсэн ховор амьтдын нэг. Монгол орны цоохор ирвэсний тархац нутгийн 20 орчим хувийг улсын тусгай хамгаалалтад аваад байна. 1972 оноос дархан цаазтай болгон, 1992 оноос хойш гадаадын анчдад агнуулахыг хориглосон, CITES-ийн нэгдүгээр хавсралтад орсон, олон улсын хуулиархамгаалагдсан нэн ховор амьтан. Аргаль хонь: Дэлхийн аргаль хонины цөм сүрэгт тооцогддог ховор амьтны нэг Алтайн уулын аргаль хонь (Ovis ammon )-ийг 1953 оноос эхлэн ангахыг хуулиар хориглож, 1987 онд Монгол Улсын Улаан номонд бүртгэж, мөн “Зэрлэг амьтан ургамлын аймгийн ховордсон
зүйлийг олон улсын хэмжээнд худалдаалах тухай /CITES/ Конвенцийн IIхавсралтад оруулсан болно. Монгол Улс “Аргаль хонийг хамгаалах үндэсний хөтөлбөр”-ийг Засгийн Газрын 2002 оны 269 дугаар тогтоолоор батлан гаргаж, түүнийг хэрэгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж байна. Монгол бөхөн: Ихээр ховордож байгаа амьтан. Бүх тархац нутаг болох 10025 км2 талбайд 1510 орчим толгой бөхөн байна гэж тооцоолсон. Төв Азийн шар минж ( Castorfiber birula). Монголд зөвхөн Булган голд багахан нутагт амьдардаг. 1930 оноос ангахыг хуулиар хориглосон.
Монголын улаан номд бүртгэгдсэн, дархан цаазтай амьтан.
Ан агнуурын тухай хуульд заасныг үндэслэн 2005 онд тусгай талбөртэйгөөр агнах,
барих агнуурын амьтны тоо толгойг 2004 оны 12 дугаар 15-ны өдөр Засгийн газрын 240 дүгээр тогтоолоор баталжээ. Тогтоолд тусгагдсаны дагуу 2005 онд угалз 80, тэх 280, харсүүлтий 60, бор гөрөөс 40, цагаан зээр 100, зэрлэг гахай 10, саарал чоно 150, шилүүс мий 8, ус намаг, ой хээрийн агнуурын шувууг тусгай төлбөртэйгөөр 1200 хүртэл тоо толгойг агнах зөвшөөрөл олгож болохоор заасан байна. Уг тогтоолоор олон улсын дуудлага худалдаанд Монгол Улсаас угалз, тэх зэрэг агнуурын зарим амьтан агнах эрхийг дуудлагад
оруулах арга хэмжээ авахыг Байгаль орчны сайдад зөвшөөрчээ.
Монгол Улсын Байгаль орчны сайдын 2005 оны 01 дүгээр сарын 06 –ны өдрийн 01 тоот тушаалаар “Ахуйн болон үйлдвэрлэлийн зориулалтаар агнах, барих агнуурын амьтны тоо хэмжээний дээд хязгаар”-ыг тогтоов. Уг тогтоолд улсын хэмжээнд цагаан зээр 4850, загас 40550 ширхэг, гахай 365, бор гөрөөс 460, ус, намаг, ой, хээрийн шувуу 2470, үнэг хярс 250 толгойг тус тус агнуулж болохоор тогтоосон байна.
Нууруудын загасны төрөл зүйлийн ашиглалтын нөөцийг судлан тогтоох ажлыг өргөжүүлэн аймаг, орон нутаг өөрийн нутаг дэвсгэр дээр байгаа нуурын загасны нөөцийг тогтоолгож, аж ахуйн нэгж байгууллагуудын боловсруулсан үйлдвэрлэлийн аргаар загас барих төслийг байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээнд хамруулах замаар тэдгээрийн үйл ажиллагааг дэмжих бодлогыг яамнаас баримталж байна.
Тарвага агналтыг зохицуулах үйл ажиллагааг 2000 онд батлагдсан “Амьтны аймгийн тухай хууль” болон “Ан агнуурын тухай Монгол Улсын хууль”-ийн дагуу явуулж, ан амьтныг агнах, барих дээд хязгаарыг Засгийн газрын тогтоолоор тогтоодог. Тарвага агнах дээд хязгаарыг тогтоохдоо аймаг, орон нутгийн саналыг үндэслэн, тусгай сери дугаартай зориулалтын гарал үүслийн зүүлтийг олгох замаар тарвагыг хулгайгаар олноор хядах, түүхий эдийг гадаад гаргах үйл
ажиллагааг хянах сэргийлэхэд ашиглаж байна. Ахуйн болон үйлдвэрлэлийн зориулалтаар тарвага агнахыг хориглоод байна.
Идлэг шонхор. Дэлхийд тархсан нийт 28 зүйлийн шонхортныовгоос Монгол орны нутагт 10 зүйл шонхор зуны улиралд төрөл зүлээрээ таран байрлана. Монгол Улс“Амьтан ургамлын ховордсон зүйлийг олон улсынхэмжээнд худалдаалах тухай ковенц”-ийн гишүүн орны хувьд уг конвенцийн хоёрдугаар хавсралтад орсон идлэг шонхор шувууг хамгаалах асуудлыг төрийнбодлогын хэмжээнд авч үзэж, “Монгол орны идлэг шонхор хамгаалах үндэсний хөтөлбөр”-ийг боловсруулан Засгийн газраас батлуулж, улмаар нөөц тархацадсудалгаа хийж, уг судалгааны дүнг үндэслэн жилд ашиглах зохист тоо толгойг тогтоонажилласнаар сүүлийн таван жилд 1620 идлэг шонхорыг экспортод гаргаж, улс, орон нутгийн төсөв нийтдээ 7.3 сая долларыг оруулжээ.
Монгол орны зарим ан амьтны ховордолын зэрэглэл
|
№
|
Амьтны зүйлийн нэр
|
Нэн ховор
|
ховор
|
CITES-ийн хавсралт
|
CMS-ийн хавсралт
|
Улаан ном
|
|
|
Монголоор
|
Латинаар
|
|
Хөхтөн
|
|
|
Аргаль хонь
|
Oves ammon
|
|
*
|
II
|
|
*
|
|
|
Янгир ямаа
|
Carga sibirica
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Хулан адуу
|
Equus hemionus
|
|
*
|
I
|
|
*
|
|
|
Харсүүлтий
|
Gazella subgutturosa
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Халиун буга
|
Cervus elaphus
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Зэгэсний гахай
|
Sus scrofa
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Говийн шилүүс
|
Felis manul
|
|
*
|
II
|
|
|
|
|
Хадны суусар
|
Martes foina
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Цоохондой
|
Felis silvetris
|
|
*
|
II
|
|
*
|
|
|
Эрээн хүрэн
|
Vormela peregusna
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Ойн булга
|
Martes zibellina
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Гозоорой зурам
|
Citellus alaschanicus
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Хүрэн баавгай
|
Ursus arctos
|
|
*
|
I
|
|
|
|
|
Цагаан зээр
|
Procapra gutturosa
|
|
|
|
|
|
|
|
Зэрлэг гахай
|
Sus scrofa
|
|
|
|
|
|
|
|
Бор гөрөөс
|
Capreolus pygargus
|
|
|
|
|
|
|
|
Мануул мий
|
Felis manul
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Шар үнэг
|
Vulpes vulpes
|
|
|
|
|
|
|
|
Хярс үнэг
|
Vulpes corcac
|
|
|
|
|
|
|
|
Бараан хэрэм
|
Sciurus vulgaris
|
|
|
|
|
|
|
|
Монгол тарвага
|
Marmota sibirica
|
|
|
|
|
|
|
|
Чандага туулай
|
Lepus timidus
|
|
|
|
|
|
|
|
Бор туулай
|
Lepus tolai
|
|
|
|
|
|
|
|
Саарал чоно
|
Canis lupus
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Цөөвөр чоно
|
Cuon alpinus
|
*
|
|
II
|
|
*
|
|
|
Цоохор ирвэс
|
Panthera uncia
|
*
|
|
I
|
I
|
|
|
|
Голын халиу
|
Lutra lutra
|
*
|
|
I
|
|
*
|
|
|
Мазаалай баавгай
|
Ursus arctos
|
*
|
|
I
|
|
*
|
|
|
Тахь адуу
|
Equus przewalskii
|
*
|
|
I
|
|
*
|
|
|
Хавтгай тэмээ
|
Camelus bactrianus
|
*
|
|
|
|
|
|
|
Баданга хүдэр
|
Moschus moschiferus
|
*
|
|
II
|
|
*
|
|
|
Цаа буга
|
Rangifer tarandus
|
*
|
|
|
|
|
|
|
Шивэр Хандгай
|
Alces alces pfizenmayeri
|
*
|
|
|
|
*
|
|
|
Мөрний хандгай
|
alces alces cameloides
|
*
|
|
|
|
*
|
|
|
Соргог бөхөн
|
Saiga tatarica tatarica
|
*
|
|
II
|
|
*
|
|
|
Монгол бөхөн
|
Saiga tatarica mongolica
|
*
|
|
|
|
*
|
|
|
Төв азийн минж
|
Castor fiber
|
*
|
|
|
|
*
|
|
|
Дагуур зараа
|
Erinaceus dauricus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Алтайн чацуулин
|
Talpa altaica
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Дорнын сармаахай
|
Vespertilio superans
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Таван хуруут атигдаахай
|
Cardiocranius paradoxus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Элсний атигдаахай
|
Salpingotus kozlovi
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Өөхлөг атигдаахай
|
Salpingotus crassicauda
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Соотон алагдаага
|
Euchoreutes naso
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Сухайн чичүүл
|
Meriones tamariscinus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Ойн унтаахай
|
Dryomys nitedula
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Талын дүн
|
13
|
13
|
|
|
30
|
|
Шувуу
|
|
|
Алтайн хойлог
|
Tetraogallus altaicus
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Гургууль
|
Phasianus colchivus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Хээрийн галуу
|
Eulabeia indica
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Махин галуу
|
Anser albifrons
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Хошуу галуу
|
Cygnopsis cygnopsis
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Одой галуу
|
Aanser erythropus
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Гангар хун
|
Cygnus cygnus
|
*
|
|
|
|
|
|
|
Хуруут хун
|
Cygnus olor
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Гунгар хун
|
Cygnus bewickii
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Байгалийн нугас
|
Anas formosa
|
|
*
|
II
|
II
|
*
|
|
|
Ухаа шумбуур
|
Aythya baeri
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Халзан ангир
|
Aix galericulata
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Загасч явлаг
|
Pandion haliaetus
|
|
|
II
|
II
|
*
|
|
|
Согсоот гоорбис
|
Pemis ptilorhynchus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Балч гоорбис
|
Pemis apivorus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Ямаан сүүлт нугас
|
Oxyura leucocephala
|
|
*
|
II
|
I,II
|
*
|
|
|
Сохор илээ
|
Milvus migrants
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Цагаан сахиа
|
Circus cyaneus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Хээрийн сахиа
|
Circus macrourus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Нугын сахиа
|
Circus pygargus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Наарал сахиа
|
Circus melanoleucus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Намгийн сахиа
|
Circus aeruginosus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Дорнын намгийн сахиа
|
Circus spilonotus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Үлэг харцага
|
Accipiter gentilis
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Морин харцага
|
Accipiter nisus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Үүрсээ харцага
|
Accipiter badius
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Шунгаач харцага
|
Accipiter gularis
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Тарлан сар
|
Butio lagopus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Явлиг сар
|
pandion haliaetus
|
|
|
II
|
II
|
*
|
|
|
Шилийн сар
|
Butio hemilasius
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Талын сар
|
Butio rufinus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Ойн сар
|
Butio butio
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Могойч лусч
|
Circaetus gallicus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Уулын согсооч
|
Spizaetus nipalensis
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Ооч ёл
|
Gypaetus barbatus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Дэлт бүргэд
|
Neophron percnopterus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Нохой тас
|
Aegypius monachus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Ухаа хажир
|
Gyps fulvus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Цасны хажир
|
Gyps himalayensis
|
|
|
II
|
II
|
*
|
|
|
Цэвдгийн ууль
|
Nyctea scandiaca
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Шар шувуу
|
Bufo bufo
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Явлиг ууль
|
Asio otus
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Гуйвангуй ууль
|
Asio flammeus
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Ердийн орволго
|
Otus scops
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Ойн орволго
|
Otus sunia
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Савагт ууль
|
Aegolius funereus
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Хотны бүгээхэй
|
Athene noctua
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Буслаг бүгээхэй
|
Glaucidium passerinim
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Харсуун ууль
|
Sumia ulula
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Хув бэгбаатар
|
Strix uralensis
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Угалзан бэгбаатар
|
Strix nebulosa
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Усны бух шувуу
|
Botaurus strellarus
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Цасч дэглий
|
Egreetta alba
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Халбаган хошуут
|
Platalea leucorodia
|
|
*
|
II
|
II
|
*
|
|
|
Дорнын өрөвтас
|
Ciconia boyciana
|
|
*
|
I
|
II
|
*
|
|
|
Хар өрөвтас
|
Ciconia nigra
|
|
*
|
II
|
II
|
*
|
|
|
Ягаан нал
|
Phoenicopterus roseus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Жороо тоодог
|
otis tarda
|
|
|
|
|
|
|
|
Хонин тоодог
|
Chlamydoties undulata
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Азийн цууцал
|
Limnodromus semipalmatus
|
|
*
|
|
|
*
|
|
|
Хулан жороо
|
Podoces hendersoni
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Хилэн жигүүрт
|
Himantopus himanfopus
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Уран шувуу
|
Remiz pendulinus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Хургач бор
|
Paradoxornis heudei
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Өгөөлөй шулганаа
|
Saxicola insignis
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Эгэл хүрэлзгэнэ
|
Stepfopelia tirtur
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Цагаан шонхор
|
Falco rusticolus
|
|
*
|
|
|
|
|
|
Шилийн шонхор
|
Falco pelegrinoides
|
|
|
I
|
II
|
|
|
|
Шууман шонхор
|
Falco subbuteo
|
|
|
I
|
II
|
|
|
|
Хайргууна шонхор
|
Falco columbarius
|
|
|
I
|
II
|
|
|
|
Эгэл шонхор
|
Falco peregrinus
|
|
|
I
|
II
|
|
|
|
Зээрд шонхор
|
Falco naumanni
|
|
|
I
|
I,II
|
|
|
|
Турамтай шонхор
|
Falco vespertinus
|
|
|
I
|
II
|
|
|
|
Хан бүргэд
|
Aguila heliaca
|
|
|
I
|
I,II
|
|
|
|
Цармын бүргэд
|
Aguila chrysaetos
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Усны нөмрөг
|
Haliaeetus leucoryphus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Начин шонхор
|
Falco tinnunculus
|
|
|
I
|
II
|
|
|
|
Амарын шонхор
|
Falco amurensis
|
|
*
|
I
|
II
|
|
|
|
Хур
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Сойр
|
|
|
|
|
|
|
|
|
хахилаг
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ятуу
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Идлэг шонхор
|
Falco cherrug
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Гургууль
|
Phasianus colchicus
|
*
|
|
|
|
|
|
|
Хар тогоруу
|
Grus monacha
|
*
|
|
I
|
II
|
*
|
|
|
Цэн тогоруу
|
Grus vipio
|
*
|
|
I
|
II
|
*
|
|
|
Өвөгт тогоруу
|
Anthropoides virgo
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Хархираа тогоруу
|
Grus grus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Алаг тогоруу
|
Grus japonensis
|
|
|
I
|
I,II
|
|
|
|
Цагаан тогоруу
|
Grus leucogeranus
|
*
|
|
I
|
I,II
|
*
|
|
|
Хонин тоодог
|
Otis tarda
|
|
*
|
II
|
II
|
*
|
|
|
Жороо тоодог
|
Chlamydoties undulata
|
*
|
|
I
|
II
|
*
|
|
|
Борцгор хотон
|
Pelecanus crispus
|
*
|
|
I
|
I,II
|
*
|
|
|
Итэлгэн цахлай
|
Larus ichthyaetus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Реликт цахлай
|
Larus relicrus
|
*
|
|
I
|
I
|
*
|
|
|
Цагаан сүүл өмрөг
|
haliaeetus albicilla
|
|
|
I
|
I,II
|
*
|
|
|
Ооч ёл
|
Gypaetus barbatus
|
|
|
II
|
II
|
|
|
|
Талын дүн
|
8
|
22
|
|
|
30
|
|
Загас
|
|
Цагаан амар
|
Ctenopharyngodon idella
|
|
*
|
|
|
|
|
Давх
|
Hypophthalmicthus molitrix
|
|
*
|
|
|
|
|
Тул
|
Hucho taiman
|
|
*
|
|
|
*
|
|
Шивир хилим
|
Acipenser baeri
|
*
|
|
II
|
|
*
|
|
Хар мөрний хилим
|
Acipenser schrencki
|
*
|
|
II
|
|
*
|
|
Үхэрдэй
|
Tinca tinca
|
*
|
|
|
|
*
|
|
Зантаахай
|
Mesocottus haitej
|
*
|
|
|
|
*
|
|
Монгол омоль
|
Coregonus autumnalis migratorius
|
|
|
|
|
*
|
|
Талын дүн
|
4
|
3
|
|
|
6
|
|
Мөлхөгч
|
|
|
Тэмээн сүүл могой
|
Eryx tataricus
|
|
|
II
|
|
*
|
|
|
Нарийн могой
|
Coluber spinalis
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Говийн нүцгэн хуруут гүрвэл
|
Cyrtapodion elongatus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Тойрмын хонин гүрвэл
|
Phrynosephalus helioscopus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Толбот могой гүрвэл
|
Eremias arguta potanini
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Талын дүн
|
|
|
|
|
5
|
|
|
Хоёр нутагтан
|
|
|
Ногоон бах
|
Bufo danatensis
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Модны мэлхий
|
Hyla japonica
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Шивир гүлмэр
|
Salamandrella keyserlingii
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Дорнодын мэлхий
|
Rana chensinsinensis
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Талын дүн
|
|
|
|
|
4
|
|
|
Дугуй амтан
|
|
|
Номхон далайн могор
|
Lampetra japonica
|
|
|
|
|
*
|
|
Шавьж
|
|
|
Бага тогосон өдөт эрвээхэй
|
Eulia pavonia
|
*
|
|
|
|
|
|
|
Аполлон
|
Parnassius apollo
|
|
|
II
|
|
|
|
|
Дамнуурга цэнхэр соно
|
Aeshna juncea mongolica
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Шүтээн цох
|
Scarabaeus typhon
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Дорнын заарт эвэрт цох
|
Aromia moschata orientalis
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Эверсманны дэвүүр
|
Parnassius eversmanni
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Штуббендорфын дэвүүр
|
Parnassius stubbendorfi
|
|
|
|
|
*
|
|
|
ФЭБ дэвүүр
|
Parnassius phoebus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Зүүн сибирийн дэвүүр
|
Parnassius tenedius
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Махаон дэвүүр
|
Papilio machaion
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Эгэл хошуулаг шумбуур
|
Macroglossum stellatarum
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Инжирийн шумбуур
|
Deilephila elpenor
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Бэр цэцэг шумбуур
|
Hemaris tityus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Голт борын шумбуур
|
Sphinx ligustri
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Хөвдний үхэр хэдгэнэ
|
Bombus muscorium
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Модестус үхэр хэдгэнэ
|
Bombus modestus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Спорадикус үхэр хэдгэнэ
|
Bombus sporadicus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Байгалийн үхэр хэдгэнэ
|
Bombus subbaicalensis
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Их эрлэг ялаа
|
Satanas gigas
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Талын дүн
|
1
|
|
|
|
19
|
|
|
Хавч хэлбэртэн
|
|
|
Хар мөрний хавч
|
Leander modestus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Голын хавч
|
Cambaroides dauricus
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Зөөлөн биетэн
|
|
|
Дагуурын сувдан хясаа
|
Dahurinaia dahurica
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Дэлт танан хясаа
|
Cristaria plicata
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Сэлэнгийн тана хясаа
|
Anodonta sedakovi
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Монгол тана хясаа
|
Middendorffinaia mongolica
|
|
|
|
|
*
|
|
|
Талын дүн
|
|
|
|
|
4
|
|
-Өдрөөр