Химийн бодисын тодорхойлолт

Химийн нэршил: КАЛЬЦИЙН ОКСИД (CALCIUM OXIDE)

CAS №: 1305-78-8

UN №: 1910

Томъёо: CaO

Бусад нэршил: шатаасан шохой, түүхий  шохой, нунтаг шохой, Burned lime; Burnt lime; Lime; Pebble lime; Quick lime; Unslaked lime 

 

Физик шинж чанар

Гадаад байдал: цагаан, эсвэл саарал өнгөтэй , үнэргүй, нунтаг бодис

Буцлах температур (BP): 2847.1 өС

Молекул жин (MW): 56.1

Тэсрэх доод хязгаар (LEL): тогтоогоогүй

Шаталтын зэрэг (NFPA Fire Rating): 0

Хөлдөх температур/ хайлах температур (FRZ/MLT) FRZ:

2569.6  0С

Уурын даралт (VP):

0.001 м.у.б.д.

Тэсрэх дээд хязгаар (UEL): тогтоогоогүй

Эрүүл мэндийн нөлөөллийн зэрэг (NFPA Health Rating): 1

Дөл авалцах температур (FP: тогтоогоогүй

Уурын нягт (VD): тогтоогоогүй

 

Урвалын идэвхийн зэрэг  (NFPA Reactivity Rating): 1

Нягт (Sp. GR): тогтоогоогүй

Ионжих чадвар IP: тогтоогоогүй

 

Онцлог шинж (NFPA Sp. Inst.):  тогтоогоогүй

 

Хордуулах хязгаар

НҮБ-ын ХӨдӨлмӨр хамгаалал, эрҮҮл  мэндийн газар (OSHA)

АНУ-ЫН ХӨдӨлмӨр хамгаалал, эрҮҮл  мэндийн ҮНДЭСНИЙ ХҮРЭЭЛЭН (NIOSH)

Бусад мэдээлэл (Related Information)

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA)  ppm: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA)  ppm: тогтоогоогүй

AIHA Ослын үед авах арга хэмжээний төлөвлөлтийн зөвлөмж (AIHA Emergency Response Planning Guidelines) - ERPG-1/ERPG-2/ERPG-3:
тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA) мг/м3: 5

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA)  мг/м3: 2

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (PEL-STEL) ppm: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын турш) (PEL-STEL) ppm: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (PEL-STEL) мг/м3: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын турш) (PEL-STEL)  мг/м3: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C)  ppm: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C) ppm: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C)   мг/м3: тогтоогоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C) мг/м3: тогтоогоогүй

Хавдар үүсгэх ангилал (Carcinogen Classifications): тогтоогоогүй

Арьсанд үзүүлэх нөлөлөл (Skin Notation): Зөвлөмжгүй

Арьсанд үзүүлэх нөлөлөл (Skin Notation): Үгүй

Тайлбар (Notes): тогтоогоогүй

Тайлбар (Notes): тогтоогоогүй

 

Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун (IDLH) ppm: тогтоогоогүй

 

Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун (IDLH)  мг/м3: 25

 

Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун тайлбар (IDLH Notes): тогтоогоогүй

 

NIOSH Химийн аюулын талаарх лавлах (NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards)

Кальцийн оксид

CAS: 1305-78-8

Томъёо (Formula): CaO

RTECS: EW3100000

Бусад нэршил, худалдааны нэр (Synonyms & Trade Names): шатаасан шохой, түүхий  шохой, нунтаг шохой

DOT ID & Guide: 1910 157

Хордуулах хязгаар (Exposure Limits)

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (NIOSH REL): Ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж  (TWA) 1 мг/м3

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (OSHA PEL):Ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж (TWA) 5 мг/м3

Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун (IDLH): 25 мг/м3

Хөрвүүлэг (Conversion): тогтоогоогүй

Гадаад байдал (Physical Description)

Цагаан, эсвэл саарал өнгөтэй  үнэргүй, нунтаг бодис

Молекул жин

(MW): 56,1

Буцлах температур (BP): 2847.1 0С

Хөлдөх температур

(FRZ): 10.5 0С

Уусах чанар (Sol): харилцан үйлчлэх

Уурын даралт (VP): 0 мм м.у.б

Ионжих чадвар (IP): тогтоогоогүй

Агаартай харьцуулсан харьцангуй нягт (RGasD): тогтоогоогүй

Нягт (Sp.Gr): 3.34

Дөл авалцах температур  (l.P): тогтоогоогүй

Тэсрэх дээд хязгаар (UEL): тогтоогоогүй

Тэсрэх доод хязгаар (LEL): тогтоогоогүй

Тэсрэх доод хязгаар (MEC): тогтоогоогүй

Шатамхай бус хатуу бодис гэхдээ хүчилтөрөгчийн оролцоотой шатна. (:Дөл авалцах  болон шатамхай бодисын ангилалыг харах)

Хамт хадгалж болохгүй бодисууд (Incompatibilities & Reactivities)

Ус, (халаалтаар ялгарах), фтор, этилийн спирт  [Тайлбар: кальцийн гидроксидоос ялгарсан устай харилцан үйлчилнэ]

Хэмжилт явуулах аргууд (Measurement Methods)

NIOSH 7020, 7303, OSHA ID 121  

Хувийн хамгаалалт ба урьдчилан сэргийлэх арга (Personal Protection & Sanitation)

Анхны тусламж (First Aid)

Арьс (Skin): Арьстай үйлчлэхээс урьдчилан сэргийлэх
Нүд (Eyes): Нүдтэй үйлчлэхээс урьдчилан сэргийлэх
Арьс угаах (Wash skin): Бохирдсон  үед/ өдөр бүр
Зайлуулах (Remove): Бохирдсон болон нойтон үед
Солих (Change): Зөвлөмжгүй
Авах арга хэмжээ Provide: Eyewash (>1%), Quick drench (>1%)

Нүд (Eye): нэн даруй угаах
Арьс  (Skin): урсгал усаар зайлах
Амьсгал Breath: Амьсгалын замыг дэмжих
Залгих (Swallow): Эмнэлэгийн тусламж авах
(Зааврыг хар)

Амьсгалын замыг хамгаалах арга хэмжээ (NIOSH Respirator Recommendations)

NIOSH/OSHA 15 mg/m3: SA:CF/PAPRAGHiE/CCRFAGHiE/GMFAGHiE/SCBAF/SAF : SCBAF:PD,PP/SAF:PD,PP:ASCBA Escape: GMFAGHiE/SCBAE
(Томьёолол болон кодыг харах)

Хордох замууд (Exposure Routes)

Амьсгалын замаар

Хордлогын шинж чанар (Symptoms)

Нүд , арьс, салст бүрхэвч, хоолойг цочроох, уушигны усан хаван, амны үрэвсэл; шүдний эмгэг элэгдэл; гуурсан хоолойн үрэвсэл; нүд,  арьс түлэгдэх;

Хордлогод өртөх эд эрхтэн (Target Organs)

Нүд, арьс, амьсгалын систем, шүд

 

Ослын үед авах арга хэмжээний лавлах  (DOT Emergency Response Guidebook (ERG 2004)

Лавлахын дугаар (Guide Number): 157

157 ХОРТОЙ БА ИДЭМХИЙ БОДИСУУД (шатамхай бус / ус мэдрэмтгий) Substances - Water-Reactive - Corrosive
Тохиолдох аюул POTENTIAL HAZARDS
Эрүүл мэнд (HEALTH)

*                    ХОРТОЙ; уур, тоосонцорыг амьсгалах, залгих, арьсаар нэвчих зэрэг нь хүчтэй гэмтэл учруулах буюу үхэлд хүргэж болзошгүй.

*                    Ус буюу чийглэг агаартай тухайн бодис нь урвалд орсноор хортой, идэмхий болон дөл авалцуулах хийг ялгаруулж болзошгүй.

*                    Устай урвалдсанаар их хэмжээний дулаан ялгаруулж болох ба энэ дулаан нь агаар дахь уурын концентрацийг ихэсгэж болно.

*                    Гал нь цочромтгой, идэмхий ба / эсвэл хортой хийг үүсгэж болно.

*                    Галыг унтраахад хэрэглэсэн урсгал ус нь идэмхий чанартай,эсвэл хортой болон бохирдол үүсгэж болно. 

Галын ба тэсрэх аюул (FIRE OR EXPLOSION)
*                    Шатамхай бус, өөрөө шатдаггүй бодис гэхдээ халаалтын нөлөөгөөр задарч идэмхий болон хорт хийг үүсгэдэг.
*                    Уур нь хашигдсан талбайд хуримтлагдаж болно (цистерн, хонгил, бункер/ танк г.м.). 
*                    Тухайн бодис нь идэмхий болон  хорт хийг ялгаруулан устай (нилээн хүчтэй) харилцан үйлчилнэ.   
*                    Устай урвалдсанаар их хэмжээний дулаан ялгаруулж болох ба энэ дулаан нь агаар дахь уурын концентрацийг ихэсгэж болно.
*                    Металлтай харилцан үйлчилснээр гал авалцдаг устөрөгчийн хийг ялгаруулж болно.  Устай холилдох буюу халаахад бодистой  сав нь тэсэрч дэлбэрч болно.
ХҮН АМЫН аюулгҮй байдал хамгаалал (PUBLIC SAFETY)
*          Аюул осол үүссэн үед юуны өмнө 105 утас руу залга.
*          Бодис асгарсан ба алдагдсан газраас бүх чиглэлд хамгийн багадаа 25-аас 50 метр зайд тусгаарлалт хийж, хорио 
            тогтоох.
*         Аврах, аюул ослыг бууруулах үйл ажиллагаа явуулж байгаагаас бусад шаардлагагүй хүмүүсийг тусгаарлалтын 
            бүсээс гаргах.
*          Ойр орчимд байгаа хүмүүсийг салхины эсрэг талд байлгах.

*          Салхины эсрэг талд байлгана.

*                    Битүүмжлэгдсэн байр,орчныг онгойлгож салхижуулна.

Хамгаалах хувцас (PROTECTIVE CLOTHING)

*                Амьсгалын аппарат бүхий  эерэг даралтын хамгаалалтын хувцас (SCBA) өмсгөнө.

*                          Үйлдвэрлэгчийн тусгайлан санал болгосон химийн бодисоос хамгаалах зориулалтын хувцасыг өмсгөнө. Энэ нь дулааны хамгаалалтгүй, эсвэл бага зэргийн хамгаалалтаай байж болно.

*                          Гал сөнөөгчидийн хамгаалалтын хувцас нь зөвхөн галын нөхцөлд хязгаарлагдмал хамгаалалтын үүрэг гүйцэтгэнэ. Харин энэ нь химийн бодис асгарсан нөхцөлд огт хамгаалахгүй.

Нүүлгэн шилжүүлэх (EVACUATION)
Асгарах (Spill)
*       ХҮН АМЫН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ хэсгийг үз .  Салхин дагуу чиглэлд тусгаарлалтын зайг ихэсгэж болно.

Гал

*                          Хэрэв нөөцийн сав, воган, ачааны тэрэг  зэрэг нь галд өртвөл  800 метр зайд бүх чиглэлд тусгаарлана. Түүнчлэн, 800 метр (1/2 миль) зайд нүүлгэн шилжүүлнэ.

ГАЛЫН АЮУЛЫН ҮЕД АВАХ АРГА ХЭМЖЭЭ (EMERGENCY RESPONSE)
ГАЛ (FIRE)
         Тайлбар: Ихэнх хөөс нь тухайн бодистой харилцан үйлчлэлцэж,  идэмхий хортой хийг ялгаруулж болно.   
Бага зэргийн галын үед
*                          нүүрсхүчлийн хий, хуурай химийн бодис, хуурай элс, спиртийн хамгаалалттай хөөс ашиглах
Их хэмжээний галын үед:
*                          Усаар шүрших, эсвэл мананцар үүсгэгч,  спиртний хамгаалалттай хөөс ашиглана
*                          Ямар нэгэн эрсдэлгүйгээр хийж чадахаар бол гал гарч буй талбайгаас савтай бодисыг холдуулах. 
*                          Усаар шүрших буюу хөөс хэрэглэнэ. Шууд усны урсгалаар унтрааж  болохгүй. 
*               Гал унтраахад ашигласан уснаас үүссэн бохирдсон усыг даланд цуглуулж хоргүйжүүлж устгах ба байгаль орчинд шууд     хаяж болохгүй 
 
Цистерн буюу машин/ачааны том хэрэгслүүдээр зөөгдөж буй буюу ачаа зэрэг нь  галд өртвөл: 
*                          Холын зайнаас галтай тэмцэх буюу хүний оролцоогүй ажилладаг усан хоолойнууд болон хошууг хэрэглэнэ. 
*                          Савны дотор талд ус оруулж болохгүй. 
*                          Гал маш сайн намдаж унтартал нь их хэмжээнмй усаар шүршиж савыг хөргөнө. 
                Савны өнгө өөрчлөгдөх болон хамгаалалтын төхөөрөмжөөс хий гарснаас болж дуу чимээ гарах тохиолдолд  даруй холдоно. 
*                          Галд автсан цистернээс ЯМАГТ хол байх. 
АСГАРАХ БА АЛДАГДАХ (SPILL OR LEAK)

*         Бүх төрлийн шатамхай үүсгэвэрүүдийг хориглох (ойр орчинд нь тамхи татах, хориотой бүсэд оч болон    

           дөл үсэргэхгүй байх)

*         Хэрэглэгдэх бүх багаж тоног төхөөрөмжүүд нь газардуулагатай байх

        

*                          Зохих хамгаалалтын хувцас өмсөөгүй тохиолдолд эвдэрч гэмтсэн  сав буюу асгарсан бодисд хүрч болохгүй.

*                           Ямар нэг эрсдэлгүйгээр хийж чадах бол гоожилтыг зогсоох арга хэмжээ авах.

*                          Шүршсэн хөөсний уур нь тухайн бодисын уурыг багасгахад ашиглагдаж болно

*                          САВАН ДОТОР УС ОРУУЛЖ БОЛОХГҮЙ

*                          Уур болон уурын үүлэн хөшгийг багасгахын тулд усаар шүршинэ..

*                          Урсгал ус нь бохир усны суваг шуудуу, хонгил болон хашиж хамгаалагдсан талбай руу урсаж орохоос хамгаална.

Их хэмжээгээр асгарсан үед:

*                          Хуурай шороо, хуурай элс болон бусад шатамхай бус материалаар хучих ба хуванцар хавтангаар бүтээнэ.

*                          Шатдаггүй гар багаж ашиглан бодисыг цуглуулан цэвэрлэх ба таглаатай хуванцар саванд хийнэ   

АНХНЫ ТУСЛАМЖ (FIRST AID)
*                           Нэрвэгсэдийг цэвэр агаарт гаргана
*                           103 буюу эмнэлэгийн түргэн тусламж дуудна
*                           Нэрвэгсэд амьсгалахгүй бол хиймэл амьсгал хийнэ.
*                          Нэрвэгсэд хорт бодисыг залгисансан буюу амьсгалсан бол амнаас ам дамжуулан амьсгал өгөх аргыг хэрэглэж болохгүй бөгөөд нэг тал руугаа нээгддэг хавхлага бүхий амны хаалт буюу өөр тохиромжтой эмнэлэгийн амьсгалах төхөөрөмжийн тусламжтайгаар хиймэл амьсгалыг хийнэ.

 

Ослын үед авах арга хэмжээний талаархи нэмэлт мэдээлэл (Additional Emergency Response Information (CAMEO Data) )

Асгарах үед (гал авалцаагүй ) (Non-fire Spill Response): Бодисыг усны эх булаг болон бохир усны хоолой, цооногоос хол байлгана. Бодисыг хуурай орчинд хадгална. Өөр бодистой хадгалж болохгүй. Газар асгарсан үед: Бороо буюу гал унтраах усанд уусахаас урьдчилан сэргийлж хуванцар хавтангаар тойруулж хийсэн шингэн буюу хатуу бодисыг агуулж байх талбайг нүх, цөөрөм болон гүн нүх ухах байдлаар хийх.  Хөрс, элс, полиэпилэн болон бетон ашиглан урсгалын гадаргууд далан хийх.  

Усанд  асгарсан үед: Далан болон тос асгаралтын хяналтын бүсийг ашиглан асгаралтыг хязгаарлах, усны гуу хийх, нүх ухах болон элсээр хаалт хийнэ. Сорох хоолойгоор бодисыг зайлуулах.  (AAR, 1999)

Гал унтраах (Firefighting): Хүрээлэн буй орчны галын хэлбэрт тохирох эд зүйлсийг ашиглан галыг унтраана  (шатамхай бус буюу хялбар шатдаггүй бодис).Галд автсан бүх сав суулгыг ихээхэн хэмжээний усны урсгалаар шүршиж хөргөнө.  Бодис руу шууд ус шүршиж болохгүй. Усны эх булаг болон бохир усны хоолойн урсгал усыг тогтоох. Хөөс, хуурай химийн бодис болон нүүрсхүчлийн хийн гал унтраагчийг ашиглана.  (AAR, 1999)

Урвалын идэвх (Reactivity): (AIR AND WATER REACTIONS) АГААР,УСНЫ ҮЙЛЧЛЭЛ:  800 0С-н өндөр температурт урвалддаг (хөрс болон агаарын чийгэнд). Шохойн ус нь халаалтаар сүрэл, мод,  чёрный порах (gunpowder) болон хүхэртэй шатна гэж мэдээлсэн байсан (Mellor 3; 673 1946247).  ХИМИЙН ШИНЖ ЧАНАР:  Шингэн фторт устөрөгчийн хүчил болон кальцийн оксид хүчтэй урвалдана. (Mellor 2, 1:129 1956). Кальцийн оксид эсвэл содын гидроксид нь фосфорын пентаоксидтой халаалтын нөлөөгөөр хүчтэй харилцан үйлчлэлцэнэ. (Mellor 8; 3:406 1971).   (REACTIVITY, 1999)

Анхны тусламж (First Aid): Нүд: Хэрэв нүдэнд орсон бол нэн даруй их хэмжээний усаар нүд болон нүдний дээд доод зовхийг нээж угаана. Яаралтай эмнэлэгийн тусламж үзүүлнэ. Энэ химийн бодистой ажиллах үед харааны линз зүүхгүй байх.

Арьс: Хэрэв арьсанд хүрсэн бол гэмтсэн арьсыг савантай усаар  зайлж угаана. Бохирдсон хувцасыг тайлж, гэмтсэн хэсгийн арьсыг усаар зайлж угаана. Гэмтсэн хэсгийн арьсыг угаасны дараагаар эмнэлэг рүү  яаралтай хүргэнэ.

Амьсгал: Хэрэв их хэмжээний бодисоор амьсгалсан бол нэрвэгсэдийг цэвэр агаарт гаргана. Хэрэв амьсгалахгүй бол амаараа амьсгал хийж өгнө. Нэрвэгсэдийг дулаан газар тайван байдалд байлгана. Эмнэлэг рүү яаралттай хүргэнэ.

Залгих: Хэрэв их хэмжээгээр залгисан бол эмнэлэг рүү яаралтай хүргэнэ. (NIOSH,1997)