Изоамилийн спирт

Химийн бодисын тодорхойлолт
Химийн нэршил: ИЗОАМИЛИЙН СПИРТ ISOAMYL ALCOHOL
CAS №: 123-51-3	UN №:	Томъёо: C5H12O
Бусад нэршил: Амилийн спиртийн исгэлт. Сивушийн тос, изобутил карбинол, изопентилийн спирт, 3-метил-1 –бутанол, изоамилийн анхдагч спирт- Fermentation amyl alcohol; Fusel oil; Isobutyl carbinol; Isopentyl alcohol; 3-Methyl-1-butanol; Primary isoamyl alcohol

Физик шинж чанар
Гадаад байдал: Эвгүй үнэртэй, өнгөгүй шингэн
Буцлах температур (BP): 132^оC	Молекул жин (MW): 88.2	Тэсрэх доод хязгаар (LEL): 1.2%	Шаталтын зэрэг (NFPA Fire Rating): 2
Хөлдөх температур/ хайлах температур (FRZ/MLT): FRZ: -117^oC	Уурын даралт (VP): 28 mmHg	Тэсрэх дээд хязгаар (UEL) (100 ^oC): 9.0%	Эрүүл мэндийн нөлөөллийн зэрэг (NFPA Health Rating): 1
Дөл авалцах температур (FP: 43^оC	Уурын нягт (VD): Тогтоогоогүй		Урвалын идэвхийн зэрэг (NFPA Reactivity Rating): 0
Нягт (Sp. GR) (14 ⁰C): 0.81	Ионжих чадвар IP: Тогтоогоогүй		Онцлог шинж NFPA Sp. Inst.: Тогтоогоогүй

Хордуулах хязгаар
НҮБ-ын ХӨдӨлмӨр хамгаалал, эрҮҮл мэндийн газар (OSHA)	АНУ-ЫН ХӨдӨлмӨр хамгаалал, эрҮҮл мэндийн ҮНДЭСНИЙ ХҮРЭЭЛЭН (NIOSH)	Бусад мэдээлэл (Related Information)
Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA) ppm: 100	Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA) ppm: 100	AIHA Ослын үед авах арга хэмжээний төлөвлөлтийн зөвлөмж (AIHA Emergency Response Planning Guidelines) - ERPG-1/ERPG-2/ERPG-3: Тогтоогоогүй
Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) PEL-TWA mg/m3: 360	Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA) mg/m3: 360
Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (PEL-STEL) ppm: Тогтоогоогүй	Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын турш) (PEL-STEL) ppm: 125
Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (PEL-STEL) mg/m3: Тогтоогоогүй	Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын турш) (PEL-STEL) mg/m3: 450
Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C) ppm: Тогтоогоогүй	Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C) ppm: Тогтоогоогүй
Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C) mg/m3: Тогтоогоогүй	Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C) mg/m3: Тогтоогоогүй	Хавдар үүсгэх ангилал (Carcinogen Classifications): Тогтоогоогүй
Арьсанд үзүүлэх нөлөөлөл (Skin Notation): Үгүй	Арьсанд үзүүлэх нөлөөлөл (Skin Notation): Үгүй
Notes: Тогтоогоогүй	Тайлбар (Notes): Тогтоогоогүй
	Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун (IDLH) ppm: 500
	Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун (IDLH) mg/m3: Тогтоогоогүй
	Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун тайлбар (IDLH Notes): Тогтоогоогүй

NIOSH Химийн аюулын талаархи лавлах (NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards) 2006 оны 6-р сарыг дуустал хүчинтэй (Current through June 2006)
ИЗОАМИЛИЙН СПИРТ (АНХДАГЧ)			CAS: 123-51-3
Томъёо (Formula): (CH3)2CHCH2CH2OH			RTECS: EL5425000
Бусад нэршил, худалдааны нэр (Synonyms & Trade Names): Амилийн спиртийн исгэлт. Сивушийн тос, изобутил карбинол, изопентилийн спирт, 3-метил-1 –бутанол, изоамилийн анхдагч спирт- Fermentation amyl alcohol; Fusel oil; Isobutyl carbinol; Isopentyl alcohol; 3-Methyl-1-butanol; Primary isoamyl alcohol			DOT ID & Guide: 1105 129
Хордуулах хязгаар (Exposure Limits)
Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (NIOSH REL): Ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж: TWA 100 ppm (360 мг/м3) ST 125 ppm (450 мг/м3)		Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (OSHA PEL):Ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж (TWA) 100 ppm (360 мг/м3)
Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун (IDLH): 500 ppm		Хувирал (Conversion): 1 ppm=3.61 мг/м3
Гадаад байдал (Physical Description)
Эвгүй үнэртэй, өнгөгүй шингэн
Молекул жин MW: 88.2	Буцлах температур BP: 132^oC	Хөлдөх температур FRZ: -117^oC		Уусах чанар (Sol) (14 ⁰C): 2%
Уурын даралт VP: 28 mmHg	IP: ?	Агаартай харьцуулсан харьцангуй нягт RGasD: Тогтоогоогүй		Нягт (Sp.Gr) (14 ⁰C): 0.81
Дөл авалцах температур Fl.P: 43^оC	Тэсрэх дээд хязгаар UEL (100 ^oC): 9.0%	Тэсрэх доод хязгаар LEL: 1.2%		Тэсрэх доод хязгаар (MEC): Тогтоогоогүй
Шатамхай шингэн, Анги II . (гал авалцамтгай ба шатамхай шингэний ангиллыг үз)
Хамт хадгалж болохгүй бодисууд (Incompatibilities & Reactivities)
Хүчтэй исэлдүүлэгчид
Хэмжилт явуулах аргууд (Measurement Methods)
NIOSH 1402, 1405
Хувийн хамгаалалт ба урьдчилан сэргийлэх арга (Personal Protection & Sanitation)		Анхны тусламж (First Aid)
Арьс (Skin): Арьсанд хүрэхээс болгоомжил Нүд (Eyes): Нүдэнд орохоос болгоомжил Арьс угаах (Wash skin): Бохирдсон үед Зайлуулах (Remove): Норсон, эсвэл бохирдсон үед Солих (Change): N.R.		Нүд (Eye): нэн даруй угаах Арьс (Skin): Нэн даруй их хэмжээний усаар угаах Амьсгал Breath: Амьсгалахад дэмжлэг үзүүлэх Залгих Swallow: Эмнэлгийн яаралтай тусламж (See procedures)
Амьсгалын замыг хамгаалах арга хэмжээ (NIOSH Respirator Recommendations)
NIOSH/OSHA 500 ppm: SA:CF/CCRFOV/GMFOV/PAPROV/SCBAF/SAF : SCBAF:PD,PP/SAF:PD,PP:ASCBA Escape: GMFOV/SCBAE (See symbols and codes)
Хордох замууд (Exposure Routes)
Амьсгалах, Залгих, арьс ба нүдэнд хүрэх
Хордлогын шинж тэмдэг (Symptoms)
Нүд, арьс, хамар, хоолой үрэвсэх, толгой өвдөх, толгой эргэх, ханиад хүрэх, амьсгалахад хүндрэх, дотор муухайрах, бөөлжих, гүйлгэх, арьс хуурайших, язрах, амьтан дээр мэдээ алдах зэрэг шинж тэмдэг илэрнэ. Irrit eyes, skin, nose, throat; head, dizz; cough, dysp, nau, vomit, diarr; skin cracking; in animals: narco (See abbreviations)
Хордлогод өртөх эд эрхтэн (Target Organs)
Нүд, арьс, амьсгалын систем, төв мэдрэлийн систем (See abbreviations)

Ослын үед авах арга хэмжээний лавлах (DOT Emergency Response Guidebook (ERG 2004)

Лавлах дугаар (Guide Number): 129

129 Гал авалцамтгай шингэнүүд- (туйлтай/устай холилддог/хортой)

129 Flammable Liquids (Polar/Water-Miscible/Noxious)

ТОХИОЛДОХ АЮУЛ POTENTIAL HAZARDS

Галын ба тэсрэх АЮУЛ (FIRE OR EXPLOSION)

*       ТУЙЛЫН ГАЛ АВАЛЦАМТГАЙ: Халаалт, оч  эсвэл дөлөнд амархан асна.

*       Уур нь агаартай хамт тэсрэмтгий холимог үүсгэж болно.

*       Уур нь тархаж галын эх үүсгүүртэй авалцвал ассан газраасаа буцаж шатна.

*       Уур нь агаараас хүнд тул газрын хөрсөн дээгүүр тархах ба усны шугам, хонгил,  нөөцийн сав зэрэг зай багатай                      газар хуримтлагдана.

*       Уурын дэлбэрэлт байрны дотор болон гадна, мөн усны шугамыг хордуулна.

*       Р – гэсэн тэмдэглээстэй бодисууд нь халах эсвэл галд өртөхдөө тэсэрч полимержих урвалд орно.

*       Бохирын шугам руу алдагдвал түймэр гарах болон тэсрэлт болж болзошгүй.

*       Сав гаднаасаа халвал дэлбэрч болно.

*       Олон шингэн уснаас хөнгөн.

Эрүүл мэнд (HEALTH)

*       Тухайн бодисоор амьсгалах эсвэл уг бодис арьсаар нэвчвэл хордуулах үйлчилгээтэй.

*       Тухайн бодисоор амьсгалах эсвэл хүрэлцэхэд арьс болон нүдийг цочроох болон түлнэ.

*       Гал нь цочроох, идэмхий үйлчилгээтэй болон хортой хий үүсгэж болно.

*       Ууранд толгой эргэх, хүчилтөрөгчийн дутагдалд орох аюултай.

*       Гал унтраах үед ашигласан ус нь бохирдол үүсгэх боломжтойг анхаар.

ХҮН АМЫН АЮУЛГҮЙ БАЙДАЛ хамгаалал (PUBLIC SAFETY)

*       Аюул осол үүссэн үед юуны өмнө 105 утас руу залга.

*      Асгарсан ба алдагдсан талбайгаас бүх чиглэлд 50 аас 100 метр (160 аас 330 фут) –ээс гадагш зайд

        тусгаарлалт хийх.

*      Зөвшөөрөлгүй хүмүүсийг голомтод ойртуулж болохгүй.

*       Салхины эсрэг талд байх.

*       Нам газар байхыг хориглоно.

*       Хаалттай газар орохдоо урьдчилан салхилуул.

 Хамгаалах хувцас (PROTECTIVE CLOTHING)

*       Амьсгалын аппарат бүхий эерэг даралттай хувцас (SCBA) өмсөх.

*       Гал сөнөөгчийн хамгаалалтын хувцас зөвхөн хязгаарлагдмал хамгаалалтыг л гүйцэтгэнэ.

Нүүлгэн шилжүүлэх (EVACUATION)

Их асгарах (Large Spill)

*       Анхны нүүлгэн шилжүүлэлтийг дор хаяад 300 метр (1000 фут) –ээс гадагш хийнэ.

Гал (Fire)

*       Нөөцийн сав(tank), ачааны машины болон вагон цистернд гал гарсан бол түүнийг бүх чиглэлд 800 метр (1/2 миль) –т  тусгаарлана.Түүнчлэн анхны нүүлгэн шилжүүлэлтийг бүх чиглэлд 800 метр (1/2 миль) –ээс гадагш хийнэ.

ГАЛЫН АЮУЛЫН ҮЕД АВАХ АРГА ХЭМЖЭЭ (EMERGENCY RESPONSE FIRE)

Галын

АНХААРУУЛГА: Эдгээр бүх бодисууд нь маш бага дөл авалцах температуртай. Гал унтраахад усаар шүрших нь үр дүн муутай байж магадгүй.

Бага хэмжээний гал

*      Химийн хуурай унтраагч, CO₂, усаар, эсвэл спиртэнд тэсвэртэй хөөсөөр шүрших.

*      Нитрометан эсвэл нитроэтан оролцсон гал гарвал химийн хуурай унтраагч хэрэглэж болохгүй.

Том хэмжээний гал

*      Усыг бороожуулах юмуу мананцар байдлаар  эсвэл спиртэнд тэсвэртэй хөөсөөр шүрших

       Усны шууд урсгал хэрэглэж болохгүй

*      Хэрвээ эрсдэлгүй гүйцэтгэж чадахаар бол галын газраас савтай зүйлсийг зөөх.

Нөөцийн сав, машин/чиргүүлийн ачаа галд өртвөл.

*       Аль болох зайтай газраас галыг унтраах, автомат ажиллагаатай гуурсан хоолой баригч эсвэл мэдрэгчтэй хушуу ашиглан унтраах.

*       Галыг унтраасны дараа нөөцийн савыг их хэмжээний усаар сайн хөргөх.

*       Нөөцийн савын аюулгүй ажиллагааны төхөөрөмжийн дохиолол дуугарах эсвэл өнгө нь өөрчлөгдвөл нэн даруй ажиллагааг зогсоож хүн хүчээ татаж авах.

*       Галд өртсөн нөөцийн савнаас байнга хол байх

*       Их хэмжээний галын хувьд өөртөө удирдлагын ажиллагаатай гуурсан хоолой баригч эсвэл мэдрэгчтэй

         хушуу ашиглан унтраах хэрэгсэлээр галыг унтраана, бололцоогүй бол энэ бүсийг орхин гарах

АСГАРАХ БА АЛДАГДАХ (SPILL OR LEAK)

*       Галын бүх эх үүсгүүр (ойролцоо орчинд нь тамхи татах, гал асаах, очлуур,дөл

         үүсгэгч хэрэглэхийг хориглоно)-ийг ЗАЙЛУУЛАХ.

*       Ажиллагаанд хэрэглэж буй бүх тоног төхөөрөмжинд газардуулга хийсэн байх.

*       Асгарсан материалд хүрэх ба дундуур нь явж болохгүй.

*        Эрсдэлгүй гүйцэтгэж чадахаар бол алдагдсан газрыг олж зогсоох.

*        Ус, бохирын шугам, подвал болон бусад хязгаарлагдмал орчинд орохоос сэргийлэх

*        Уурыг багасгахын тулд уур дарагч хөөс хэрэглэх

*       Хуурай шороо, элс, эсвэл шатдаггүй материалаар хучих эсвэл шингээж аваад тусгай саванд хийж зайлуулах

*       Шингээсэн материалаа цуглуулахдаа цэвэр, ноцдоггүй багаж хэрэгсэлийг ашиглах

Их хэмжээний асгаралт

*       Шингэний урсгалыг боосон далан хийх ба дараа нь зайлуулах.

*       Усаар шүршихэд уур багасах боловч хаалттай орчинд гал асахаас сэргийлж чадахгүй;

АНХНЫ ТУСЛАМЖ (FIRST AID)

*       Осолд өртөгсдийг цэвэр агаарт гаргах.

*       Эмнэлгийн ослын яаралтай тусламж 103- ийг дуудах.

*       Хэрвээ осолд өртөгсөд амьсгалахгүй бол хиймэл амьсгал хийх.

*       Амьсгалахад хүндрэлтэй бол хүчилтөрөгчөөр амьсгалуулах.

*       Бохирдсон хувцас, гутлыг тайлж тусгаарлах.

*       Бодистой хүрэлцсэн бол арьс, нүдийг нэн даруй урсгал усаар 20-оос доошгүй минутын турш угаах.

*       Арьсыг савантай усаар угаах

*       Өртөгсдийг дулаан, тайван орчинд байлгах

*       Бодисонд хордсон үр дагавар (амьсгалах, залгих эсвэл арьсаар хүрэлцэх) удаж болно.

*       Эмнэлгийн ажилтнуудад уг бодисын талаар сайтар таниулах, биеэ хамгаалах, урьдчилан сэргийлэх ажиллагааны талаар анхааруулгыг өгөх.

Ослын үЕД АВАХ АРГА ХЭМЖЭЭНИЙ ТАЛААРХИ нэмэлт мэдээлэл (Additional Emergency Response Information (CAMEO Data) )

Асгарах үед (гал авалцаагүй ) (Non-fire Spill Response): Тогтоогоогүй

Гал унтраах (Firefighting): Гал унтраах хэрэгслүүд: Ус, химийн хуурай унтраагч, спиртэнд тэсвэртэй хөөс эсвэл нүүрстөрөгчийн давхар оксид (USCG,1999)

Урвалын идэвх (Reactivity): ХИМИЙН ШИНЖ ЧАНАР: Хуванцартай үйлчилнэ. REF (Handling Chemicals Safely, 1980. p. 236. Бромт ацетил нь спирт болон устай идэвхтэйгээр урвалд ордог, Merck 11th ed., 1989. Концентрацтай хүхрийн хүчил ба устөрөгчийн концентрацтай хэт ислийн спирттэй холимог нь дэлбэрэх аюултай. Жишээ нь хэрэв диметилбензил карбонилийг 90 %-ийн устөрөгчийн хэт исэл дээр нэмээд концентрацтай хүхрийн хүчлээр хүчиллэгжүүлэхэд дэлбэрнэ. Этилийн спиртийг концентрацтай устөрөгчийн хэт исэлтэй холиход хүчтэй дэлбэрэгч холимог үүсгэнэ. Устөрөгчийн хэт исэл ба 1-фенил-2-метил пропилийн спиртийн холимогийг 70 %-ийн хүхрийн ислээр хүчиллэгжүүлбэл дэлбэрнэ. Chem. Eng. News 45(43):73(1967); J, Org. Chem. 28:1893(1963).Алкил гипохлорит нь амархан дэлбэрнэ. Гипохлорийн хүчил ба спиртийг усан эсвэл ус дөрвөн хлорт нүүрстөрөгчийн холимогийн орчинд урвалд оруулан амархан гарган авч болно. Хлор дээр спирт хийгээд алкил гипохлорит гарган авна. Энэ нь хүйтэнд задарч нарны нөлөөлөл эсвэл халаалтын улмаас дэлбэрнэ. Дөрөвч гипохлоритууд нь хоёрдагч болон анхдагч гипохлоритуудаас тогтворгүй. NFPA 491 M, 1991.Изоцианит ба спиртийн суурийн катализаторийн орчин дахь урвал нь инерт уусгагчийн орчинд явагдах ёстой. Ийм урвалууд нь уусгагчгүй орчинд дэлбэрэх аюултай. Wischmeyer (1969). (REACTIVITY, 1999)

Анхны тусламж (First Aid): НҮД: Хэрэв бодис нүдтэй хүрэлцвэл их хэмжээний усаар угаах ба энэ үедээ нүдийг дээш болон доош хөдөлгөнө. Эмнэлгийн тусламж нэн даруй дуудах. Уг бодистой ажиллаж байхдаа линз зүүж болохгүй.

АРЬС: Хэрэв бодис арьсанд хүрвэл, өртсөн хэсгийг нэн түргэн савантай усаар угаана. Хэрэв бодис хувцсанд нэвчвэл хувцсыг түргэн тайлж савантай усаар өртсөн арьсыг угаагаад нэрвэгдэгчийг эмнэлэгт яаралтай хүргэнэ.

АМЬСГАЛАХ: Хэрэв их хэмжээний бодисоор амьсгалсан бол хордлогын бүсээс нэн даруй гаргаж цэвэр агаараар гүнзгий амьсгалуулах. Хэрэв амьсгал зогсвол амаараа хиймэл амьсгал хийх хэрэгтэй. Нэрвэгсдийг дулаан газар байлгаж амруулах шаардлагатай. Аль болох хурдан эмнэлгийн тусламж үзүүлэх.

БАЛГАХ: Хэрэв тухайн бодисыг балгавал нэн даруй эмнэлэгт хандах хэрэгтэй.. (NIOSH,1997).