Химийн тодорхойлолт  (Chemical Identification )

Химийн нэр: Aзотын оксид

CAS #: 10024-97-2

UN No: 1070

Tомьео: N2O

Бусад нэршил (Synonyms): динитро монооксид; гипонитро хүчлийн ангидрид; инээлгэдэг хий, Dinitrogen monoxide; Hyponitrous acid anhydride; Laughing gas 

 

Физик шинж чанар    ( Physical Properties)

Физикийн тодорхололт (Physical description) : Бага зэрэг чихэрлэг үнэртэй өнгөгүй хий . [Aмьсгалвал мэдрэх чадвар буурна] [Тэмдэглэл: шахсан шингэн хий байдлаар тээвэрлэнэ.]

Буцлах температур (BP):  -88oC

Молекул жин (MW): 44.0

Тэсрэх доод хязгаар (LEL)::  Тогтоогдоогүй

Шаталтын зэрэг (NFPA Fire Rating):  Тогтоогдоогүй

Хөлдөх температур/ хайлах температур (FRZ/MLT): FRZ: -91oC

Уурын даралт (VP): 51.3 атм

Тэсрэх дээд хязгаар (UEL):  Тогтоогдоогүй

Эрүүл мэндийн нөлөөллийн зэрэг (NFPA Health Rating):  Тогтоогдоогүй

Дөл авалцах температур (FP):  Тогтоогдоогүй

Уурын нягт (VD): 1.53

 

Урвалын идэвхийн зэрэг  (NFPA Reactivity Rating):  Тогтоогдоогүй

Нягт (Sp. GR):  Тогтоогдоогүй

Ионжих чадвар IP: 12.89 eV

 

Онцлог шинж (NFPA Sp. Inst.):  Тогтоогдоогүй

 

 

Хордуулах хязгаар  (Exposure Limits)

НҮБ-ын Хөдөлмөр хамгаалал, эрүүл мэндийн газар (OSHA)

АНУ-ын Хөдөлмөр хамгаалал, эрүүл мэндийн үндэсний хүрээлэн (NIOSH)

Хамаарах мэдээлэл (Related information)

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (PEL-TWA)  ppm: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) (REL-TWA)  ppm: 25

AIHA Ослын үед авах арга хэмжээний төлөвлөлтийн зөвлөмж (AIHA Emergency Response Planning Guidelines) - ERPG-1/ERPG-2/ERPG-3:
Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) PEL-TWA мг/м3: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж) REL-TWA мг/м3: 46

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (PEL-STEL) ppm: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (REL-STEL) ppm: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (PEL-STEL) мг/м3: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (15 минутын дундаж) (REL-STEL) мг/м3: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C)  ppm: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C)  ppm: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (PEL-C)   мг/м3: Тогтоогдоогүй

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (ямар ч үед) (REL-C)   мг/м3: Тогтоогдоогүй

Хавдар үүсгэх ангилал (Carcinogen Classifications): TLV-A4

Арьсанд үзүүлэх нөлөөлөл (Skin Notation): байхгүй

Арьсанд үзүүлэх нөлөлөл (Skin Notation): байхгүй

Тэмдэглэл: Тогтоогдоогүй

Тайлбар : Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ нь хаягдал мэдээ алдуулах хийг тэсвэрлэхэд зориулсан ба ажилын 8 цаг эсвэл долоо хоногын дундаж  нь тэсвэрлэх хугацааны дундаж юм. 

 

Амьдрал болон эрүүл мэндэнд нөлөөлөлөх хэмжээ:IDLH ppm: Тогтоогдоогүй

 

Амьдрал болон эрүүл мэндэнд нөлөөлөлөх хэмжээ :IDLH мг/м3: Тогтоогдоогүй

 

Амьдрал болон эрүүл мэндэнд нөлөөлөлөх хэмжээны тэмдэглэл: Тогтоогдоогүй

 

NIOSH Химийн аюулын талаарх лавлах ( Pocket Guide to Chemical Hazards﴿2006 оны 6-р сарыг дуустал хүчинтэй (Current through June 2006)

Азотын хүчил  (Nitrous oxide)

хий: 10024-97-2

Томъёо (Formula): N2O

RTECS: QX1350000

Бусад нэршил, худалдааны нэр (Synonyms & Trade Names): Ди азотын хүчил, гипонитрохүчлийн ангидрид, инээлгэдэг хий

DOT ID & Guide: 1070 122 2201 122 (шингэрүүлсэн хий)

Хордуулах хязгаар (Exposure Limits)

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ (NIOSH REL): Ажлын 8 цагийн эсвэл долоо хоногийн дундаж  (TWA)  25 ppm (46 мг/м3) (ажлын 8 цаг эсвэл долоо хоногын дундаж  нь тэсвэрлэх хугаацааны дундаж юм) [*тэмдэглэл: зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ нь хаягдал мэдээ алдуулах хийд тэсвэрлэхэд зориулсан.]

Зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ ажлын 8 цагийн эсвэл 7 хоногийн дундаж-OSHA PEL :байхгүй

Амь нас, эрүүл мэндэд хор үзүүлэх тун (IDLH): Тодорхойлогдоогүй.

Хувирал (Conversion) : 1 ppm = 1.80 мг/м3

Гадаад байдал (Physical Description)

Бага зэрэг анхилуун үнэртэй өнгөгүй хий. [амьсгалаар мэдээ алдуулна] [Tэмдэглэл: хийг шахаж шингэн хэлбэрээр тээвэрлэнэ.]

Молекул жин (MW): 44.0

Буцлах температур (BP): -88oC

Хөлдөх температур

:-91oC

Уусах чанар (25oC): 0.1%

 Уурын даралт : 51.3 атм

Ионжих чадвар (IP): 12.89 eV

Агаартай харьцуулсан харьцангуй нягт (RgasD): 1.53

Нягт (SG): Тогтоогдоогүй

Дөл авалцах температур (Fl.P): Тогтоогдоогүй

Тэсрэх дээд хязгаар (UEL): Тогтоогдоогүй

Тэсрэх доод хязгаар (LEL): Тогтоогдоогүй

Тэсрэх доод хязгаар (MEC): Тогтоогдоогүй

Шатамхай бус хий, гэвч өндөр температурт шатна. (Шатамхай болон тэсрэмтгий шингэний ангилалыг хар)

Хамт хадгалж болохгүй бодисууд (Incompatibilities & Reactivities)

Хөнгөн цагаан, бром, гидразин, литийн гибрид, фосфин, натри

Хэмжилт явуулах аргууд (Measurement Methods)

NIOSH 3800, 6600; OSHA ID166

Хувийн хамгаалалт ба урьдчилан сэргийлэх арга (Personal Protection & Sanitation)

Анхны тусламж (First aid)

Арьс :хөлдөх
Нүд: хөлдөх

Арьс угаах: Зөвлөмжгүй.
Зайлуулах: Зөвлөмжгүй.
Солих : Зөвлөмжгүй.
Хангах : хөлдөх

Нүд: хэрэв нүдны эд эс  хөлдсөн бол яаралтай эмнэлэгийн тусламж үзүүл. Хэрэв эд эсийг хөлдөөгөөгүй бол яаралтай их хэмжээний усаар хамгийн багадаа 15  мин турш угаа. үе үе нүдний зовхийг дээш болон доош хөдөлгөнө.  Хэрэв үрэвсэл, зовиур, хавдар, нулимс гоожих болон гэрэл мэдрэх ямар нэг доголдолтой (гэрэлд  хараа хэвийн бус байх)  байсаар байвал боломжтой болмогц эмнэлэгийн тусламж үзүүлнэ.
Aрьс:  хэрэв хөлдөөсөн бол эмнэлгийн тусламж яаралтай үзүүл. хүрсэн газрыг хөндөж болохгүй бөгөөд усаар шүршиж болохгүй.   Гэмтсэн эд эсийг цааш явуулахгүйн тулд хөлдсөн хувцсыг хөлдсөн хэсгээс салгаж болохгүй. Хэрэв хөлдөөгөөгүй бол маш яаралтай сайтар саван болон усаар бохирдсон арьсыг угаа.
Aмьсгал: хэрэв хүн их хэмжээгээр энэ химийн бодисоор амьсгалбал тэр даруй цэвэр агаарт  гаргана. Өөр арга хэмжээ авах шаардлагагүй.

(Үйл ажиллагааны дэс дарааллыг хар )

Амьсгалын замыг хамгаалах арга хэмжээ (NIOSH Respirator Recommendations)

Дараа нэмэлтээр үзэх болно.   (Тэмдэглэгээ болон кодыг хар)

Хордох замууд (Exposure Routes)

Амьсгалах , арьс ба нүдэнд хүрэх  (шингэн)

Хордлогын шинж чанар (Symptoms)

Амьсгал тасалдах, мансуурах, толгой өвдөх, багтрах, нөхөн үржихүйд нөлөөлөх:шингэн: хөлдөөх
(Товчилсон үгийг хар)

Хордлогод өртөх эд эрхтэн (Target Organs)

Амьсгалын систем, төв мэдрэлийн систем, нөхөн үржихүйн систем   (Товчилсон үгийг хар)

 

Ослын үед авах арга хэмжээний лавлах   (DOT Emergency Response Guidebook) (ERG 2004)

Хөтлөгч номер 122

122 хийнүүд - исэлдэлт (хөлдөөсөн хий багтана)

ТОХИОЛДОХ АЮУЛ (POTENTIAL HAZARDS)
Галын ба тэсрэх аюул (FIRE OR EXPLOSION)

*       Бодис түлэхгүй гэвч шатахад тусална.

*       Шатахуунтай дэлбэрэх урвал өгч болно.

*       Шатах материалтай бол шатаж  болно (мод, цаас, тос, хувцас гэх мэт).

*       Шингэрүүлсэн хийнээс гарах уур агаараас хүнд ба  газраар тархана.

*       Mуу усны хоолойд асгарвал гал үүсэж эсвэл тэсрэх аюул гарч болно.

*       Агуулахад халах үед тэсэрч болно.

*       Пуужингийн бортогоноос салж болзошгүй.

Эрүүл мэнд (HEALTH)

*       Уур толгой эргэх болон багтрах шалтгаан болж болзошгүй.

*       Хий болон шингэрүүлсэн хийтэй харьцвал түлэх болон ноцтой гэмтэх шалтгаан болох ба эсвэл хөлдөнө

 

Ослын үед авах арга хэмжээний талаархи нэмэлт мэдээлэл (Additional Emergency Response Information) (CAMEO Data)

Асгарах үед (гал авалцаагүй)  (Non fire spill response): Муу усны суваг болон усны эх үүсвэрээс хол хадгал .  Хэрэв бие бүрэлдэхүүнд аюул учруулахааргүй бол асгаралтыг зогсоо. Ус шүршиж уурыг буулга.  ( AAR, 1999)

Гал унтраах (Firefigting) :  Ус хэрэглэж болохгүй тэсрэх аюултай. Бүх  контайнерийг их хэмжээний усаар дүүргэж хөргө. Байж болох хамгийн хол зайнаас усыг хэрэглэ. ( AAR, 1999)

Урвалын идэвх (Reactivity): өнгөгүй хий (томьео  N2O), бага зэрэг хортой, ерөнхийдөө өвчин мэдрэх чанар бууруулна, исэлдүүлэгч. Шатамхай бус гэхдээ шаталтыг дэмжинэ. Өндөр температурт өөрөө дэлбэрнэ. Хөнгөн цагаан ,бром, гидразин, литийн гидрид, фенилтлитий, фосфин, натри, вольфром карбидтай хүчтэй урвалд орно. [Bretherick, 5th ed., 1995, p. 1686]. (REACTIVITY, 1999)

Анхны тусламж (First aid):  Нүд: хэрэв нүдний эсийг хөлдөөсөн бал яаралтай эмнэлгийн тусламж үзүүл. Хэрэв эд эсийг хөлдөөгөөгүй бол яаралтай их хэмжээны усаар хамгийн багадаа 15  мин турш сайтар угаа. Үе үе нүдний зовхийг дээш болон доош хөдөлгөнө.  Хэрэв үрэвсэл, зовиур, хавдар, нулимс гоожих болон гэрэл мэдрэх ямар нэг доголдолтой (гэрэлд  хараа хэвийн бус байх)  байсаар байвал боломжтой болмогц эмнэлэгийн тусламж үзүүлнэ. Арьс : хэрэв хөлдөөсөн бол эмнэлэгийн тусламж яаралтай үзүүл. Хүрсэн газрыг хөндөж болохгүй бөгөөд усаар шүршиж болохгүй.   Гэмтсэн эд эсийг цааш явуулахгүйн тулд хөлдсөн хувцсыг хөлдсөн хэсгээс салгаж болохгүй. Хэрэв хөлдөөгөөгүй бол маш яаралтай саван болон усаар бохирдсон арьсыг сайтар угаа. Амьсгал : хэрэв хүн их хэмжээгээр энэ химийн бодисоор амьсгалбал тэр даруй цэвэр агаарт гаргана. Өөр арга хэмжээ авах шаардлагагүй.  (NIOSH, 1997)